Kitob o'rganish usuli

Shaxmat kitobini faqat ko'z bilan o'qish — eng katta xato. Miya harakatsiz pozitsiyani zaif eslab qoladi. Yoningizda jismoniy taxta yoki ekranda doska (masalan, Yuksalish tahlil taxtasi) bo'lsin va kitobdagi har bir yurishni QO'LINGIZ bilan bajaring. Shunda pozitsiya "barmoqlaringiz xotirasiga" ham yoziladi va g'oyalar ancha mustahkam o'rnashadi.

• Asosiy liniyani taxtada yuriting, yon variantlarni esa boshda tasavvur qiling.
• Diagramma berilgan joyda taxtangizni kitobdagiga to'g'ri moslang.
• Uzun variantdan so'ng boshlang'ich pozitsiyaga qaytishni unutmang.

Kuchli o'quvchi kitobni passiv "o'qimaydi", u muallif bilan BAHSLASHADI. Har bir muhim pozitsiyada keyingi yurishni varaq bilan yoping va "men bo'lsam nima yurardim?" deb o'ylang. So'ng javobni oching va o'z fikringizni muallif fikri bilan solishtiring. Aynan shu "taxmin qil — tekshir" tsikli tanlash qobiliyatini o'stiradi; shunchaki o'qish esa faqat taniydi, o'ylashni o'rgatmaydi.

• Kamida 30 soniya o'ylamasdan javobni ochmang.
• O'z yurishingiz muallifnikidan farq qilsa — SABABINI tushunishga urinib ko'ring.
• To'g'ri topgan yurishlaringizni belgilab boring — o'sishingiz ko'rinadi.

Kitoblardagi eng qimmatli bilim ko'pincha asosiy matnda emas, balki yon variantlarda — "agar shunday bo'lganida..." degan qavslarda yashiringan. Ko'p o'quvchi ularni o'tkazib yuboradi. Diqqatli o'quvchi esa har bir muhim yon liniyani taxtada oxirigacha yuritib, NEGA u yomon (yoki yaxshi) ekanini o'z ko'zi bilan ko'radi. Shu tariqa bitta pozitsiyadan bir necha dars olinadi.

• Muallif "?" yoki "!" qo'ygan yurishni albatta taxtada tekshiring.
• "Nega bu yerda emas?" degan savolga o'zingiz javob toping.
• Chalkashib ketmaslik uchun har variantdan keyin bosh liniyaga qayting.

Faol o'qish — bu doimo savol berib borish. Har bir yangi pozitsiyada o'zingizga so'rang: "Bu yerda reja nima? Kimning fillari kuchli? Qaysi yo'nakda hujum bor? Zaif katak qaysi?" Savol bermay o'qigan sahifa yodda qolmaydi. Savol bergan o'quvchi esa muallifning fikrini emas, TAFAKKUR USULINI o'zlashtiradi — bu esa har qanday yangi pozitsiyada asqotadi.

• Har pozitsiyada 3 savol: reja? zaiflik? eng faol yurish?
• Muallif javobini o'z taxminingiz bilan solishtiring.
• Tushunmagan joyni belgilab qo'ying — keyin qayta o'qiysiz.

Yozish — tushunishning eng ishonchli belgisi. Bo'limni tugatgach, uni O'Z so'zlaringiz bilan 3–5 jumlada yozib qo'ying: asosiy g'oya nima edi, qaysi reja qaerda ishlaydi, o'zingizga qanday xulosa. Kitobdan gap ko'chirmang — aynan qayta ifodalash bilimni chindan mustahkamlaydi. Bunday konspekt keyin butun kitobni qayta o'qimay, 10 daqiqada takrorlash imkonini beradi.

• Har bobdan 1 ta "oltin qoida" ajratib yozing.
• Diagramma-eslatma: muhim pozitsiyani FEN yoki chizma bilan saqlang.
• Konspektni haftada bir marta ko'zdan kechiring.

Miya yangi bilimni to'lqin-to'lqin unutadi. Shuning uchun o'qigan bo'limingizni reja bilan takrorlang: ertasi kuni qisqa, bir haftadan so'ng chuqurroq, bir oydan keyin yana bir bor. Har takror unutish egri chizig'ini pasaytiradi va bilim uzoq muddatli xotiraga o'tadi. Bitta kitobni 3 marta oqilona takrorlash 3 ta kitobni bir martadan o'qishdan ko'ra ko'proq foyda beradi.

• 1 kun → 1 hafta → 1 oy jadvali bilan qayting.
• Takrorlashda avval konspektni, so'ng kalit diagrammalarni ko'ring.
• Yodda qolgan g'oyalarni haqiqiy o'yiningizda qo'llab sinang.

Ko'plab o'quvchi kitobni tez "tugatishga" oshiqadi va sahifalarni yuzaki aylantiradi. Natija — hech narsa qolmaydi. To'g'ri yo'l teskari: bitta bobni sekin, chuqur o'zlashtiring, undan real bilim oling, keyin keyingisiga o'ting. 10 sahifani chindan tushunish — 100 sahifani ko'z yugurtirishdan qimmatroq. Shoshilmang; shaxmatda sifat har doim miqdordan ustun turadi.

• Bir seansda 1–2 bobdan ko'p qamramoslikka urinmang.
• Tushunmasangiz, oldinga o'tmang — orqaga qaytib qayta o'qing.
• "Tugatdim" emas, "tushundim" degan mezonni qo'ying.

Bilim faqat qo'llanilganda o'ziniki bo'ladi. Kitobdan yangi reja yoki debyut g'oyasini o'rgansangiz, keyingi partiyalaringizda ataylab uni qo'llab ko'ring. So'ng o'yiningizni tahlil qiling: g'oya ishladimi, qayerda xato qildingiz? Shunday qilib kitob "nazariya" bo'lib qolmaydi, balki sizning uslubingizga aylanadi. Nazariya va amaliyot o'rtasidagi ko'prik — aynan shu bog'lanishdir.

• Har o'rganilgan g'oyani 2–3 partiyada sinab ko'ring.
• Sinov o'yinini tahlil qilib, g'oyaning kuchli/zaif tomonini yozing.
• Ishlagan g'oyalarni shaxsiy repertuaringizga qo'shing.